CT av mage

(CT abdomen/bekken)

CT er ei forkorting for computertomografi. Det er ei røntgenundersøking der vi tar snittbilete av dei delane av kroppen din som skal undersøkast.
Bileta blir laga ved hjelp av eit dataprogram.

Innleiing

CT er ei rask undersøking som gir god oversikt over ei rekke tilstandar. Nokre eksempel kan vere:

  • oppdage svulstar og andre prosessar i kroppen
  • kontroll av kreftsjukdommar
  • avklare infeksjonar og  betennelsar
  • vurdere organskadar ved traume
  • sjukdom i bein og knoklar

CT-maskina er god når det gjeld vurdering av mage og indre organ. CT kan også nyttast ved vevsprøve (biopsi) av ein svulst.

Tilvising og vurdering

Tilvising frå lege på sjukehuset eller primærhelsetenesta.

Sjekkliste for tilvisning - Fastlege eller anna helseteneste som tilviser til utgreiing

  • Kreatinin/eGFR må fyllast ut på undersøkingar der kontrastmiddel skal brukast.
  • Skriv inn dato for prøvetaking.
  • eGFR må rekvirerast primært ved prøvetaking. Det er ikkje lenger nok å rekvirere kreatinin.
  • Gi tydeleg beskjed om tilvisinga handlar om akutt hjelp eller om pasienten kan innkallast til time.
  • Ved akutt hjelp skal tilvisar alltid sende med pasienten tilvisinga både på papir og elektronisk.
  • Vi må få vite kva som er avtalt med pasienten.
  • Merk tilvisinga med "grad av hast".
  • Er pasienten gravid må dette gå fram av tilvisinga.
  • Dersom pasienten har behov for tolk, må dette stå i tilvisinga, og dessutan kva språk pasienten snakkar. Tolken kan ikkje vere gravid.
  • Tilvisinga må innehalde:
    - gode kliniske opplysingar
    - kort og presis skildring av problemstillinga - kva ein ønskjer å få undersøkt.
    Dette har betydning for val av CT-protokoll og at bilda faktisk dekkjer det du spør etter.   

1. Før

Førebuing heime

Nokre undersøkingar kan innebere førebuingar som blodprøvetaking, faste, drikke eller tarmtømming. Eksakt informasjon om førebuing til undersøkinga blir sendt til deg ved innkalling eller blir gitt ved avdelinga når timen blir avtalt.

Du kan drikke klare væsker i moderate mengder.
Med klare væsker meiner vi:

  • vatn
  • saft
  • juice utan fruktkjøtt
  • buljongsuppe
  • kaffi og te utan mjølk
  • Unngå mjølkeprodukt eller produkt med kolsyre.

Når inntak av kontrast startar kan du ikkje drikke. Dette for å unngå utvatning av kontrasten i tarmsystemet.

CT blir vanlegvis ikkje brukt ved graviditet. Er du gravid må du kontakte tilvisande lege og opplyse om dette i god tid før undersøkinga.

Dersom du bruker tablettar som inneheld metformin mot diabetes skal du ta desse som normalt dersom du ikkje høyrer noko anna frå sjukehuset. Dersom du har hatt opphald i bruk av tablettane må du kontrollerer nyrefunksjonen din to dagar etter undersøkinga før du kan fortsette med tablettane. Dette gjer du hos eigen lege. 

Har du sjukdom i skjoldbrukskjertelen, opplys tilvisande lege om dette.

Førebuing på sjukehuset.

Dersom du skal ta CT av mage eller bekken må du i dei fleste tilfelle drikke vatn eller vatn tilsett kontrastvæske før undersøkinga. Du blir spurt om du har diabetes viss det er aktuelt å blande saft i vatnet med kontrasten.

Ved nokre tilfelle skal du ikkje drikke kontrast før undersøkinga. Då treng du ikkje førebu deg heime.

2. Under

Under undersøkinga ligg du på ein motorisert benk, som forflyttar deg inn i den korte opninga av CT-maskina. CT-maskina er open frå begge endar.

Når bileta blir tatt beveger benken på seg. Det er heilt avgjerande for biletkvaliteten at du ligg i ro under heile undersøkinga. Du blir bedt om å halde pusten i nokre sekund når bileta blir tatt. Dette for å unngå unødige bevegelsar i lunge- og mageregionen.

Undersøkinga er smertefri.

Ei plastnål (kanyle) blir lagt inn i ei blodåre. Dette blir gjort viss du skal ha kontrast i åra. Når kontrasten passerer gjennom organa i kroppen, blir det tatt bilete i serie av dei ulike organa. 

Du vil på førehand bli spurt om eventuelle tidlegare reaksjonar på kontrastmiddel, om allergiar eller astma og diabetes. Kontrasten medfører svært sjeldan ubehag, men mange føler ein forbigåande varme gjennom kroppen.

Personalet går ut av undersøkingsrommet når bileta blir tatt. Du blir observert gjennom eit vindauge og dei høyrer deg gjennom ein mikrofon i maskina.

Undersøkinga tar som regel 20 minutt.

3. Etter

Ved CT-undersøking der kontrast er gitt intravenøst, ber vi deg vente på avdelinga i 20 minutt etter at kontrasten blei sett inn. Vi tar ut nåla etter ventetida.

For andre pasientar gjeld inga spesiell oppfølging.

Resultat av undersøkinga

Bileta blir granska av ein røntgenlege som lager ein rapport av kva bileta viser. Rapporten blir sendt legen som tilviste deg. Bileta og rapporten blir lagra i datasystemet vårt. 

Ved akutte tilstandar får du eit foreløpig svar like etter undersøkinga.

Ver merksam

Det er vanleg å få ein varmekjensle under kontrastinjeksjonen. Dette kan følast litt ubehageleg, men er ufarleg.

I svært sjeldne tilfelle kan enkelte få eit kløande utslett på kroppen opptil ei veke etter å ha fått kontrast. Røntgenkontrast gir svært sjeldan alvorlege allergiliknande reaksjonar. 

Kontakt

Praktisk informasjon

Trådlaust nett/WiFi

Slik gjer du:

1. Vel nettverket gjest.ihelse.net på din PC, mobil eller nettbrett
2. Opne nettlesaren, skriv inn telefonnummer og godta vilkåra
3. Brukar og passord blir sendt til deg på SMS, og er gyldig i 24 dagar
4. Opne nettlesaren igjen og logg på. 

Bruk av trådlaust nett er gratis.
 
Innlogging er krav til sikkerheit i sjukehusnettverket og er same type løysing som er på flyplassar og​ hotell.

Om du ikkje finn nettv​erket:

Ikkje alle sjukehus i Helse Fonna har trådlaust nett tilgjengeleg, men arbeidet med å byggje dette ut er i gong.

God surfing.